Sivas El Sanatları
ÇUBUKÇULUK VE AĞIZLIKÇILIK
Ağızlıkçılıkïk veya Çubukçuluk ismiyle anılan el
sanatının başlangıcı 1800 lü yıllara kadar iner. Sivas ağızlıklarının
yapımında Tokat- Erzincan- Kars ve Ağrı yörelerinden temin edilen
Germişek ya da karamuk denilen ağaç cinsleri kullanılır.
Germişek çubukları istenilen boyda kesilir, bunlar uzunluklarına göre Lüleli,
topcık başlı, yanma başlı, ufak lüleli ağızlık, arabalı ağızlık
(birbirine geçmeli) gibi çeşitli adlar alır. Tomruk makinesinde
kabukları sorulan çubuklar tornaya bağlanır, keski yatay yada dikey
tutularak desenin dış çizgileri çizilir. Sonra kalemle (ince uçlu
işleme ve kakma gereci) desenler oluşturulur. Bu işleme nakış keskisi
denir. İşlemleri bitirilen ağızlık kezzaba batırılır.
Ateşe
tuttuktan sonra zımparalanır. Yeniden tornaya bağlanır ve matkapla ağız
bölümü (sigara konulan yeri) açılır. Çakıyla yassılaştıran bu bölüm de
kezzaba batırma, kızartma ve cilalama işlemlerinden geçirilir.
Son
zamanlarda Sivastaki ağızlıklar kalem, kalemlik, tığ sapı, şamdan ve
minare maketi gibi hediyelik eşyalar da yapmaktadırlar. Üretilen
ağızlık ve kalemin üzerine ince renkli ipeklerden yararlanılarak Sivas
Hatırası veya kişi adları yazılır.
(This term was hidden for guests and not activated Users. To be able to read it you should register!)
(This term was hidden for guests and not activated Users. To be able to read it you should register!)
(This term was hidden for guests and not activated Users. To be able to read it you should register!)
(This term was hidden for guests and not activated Users. To be able to read it you should register!)
(This term was hidden for guests and not activated Users. To be able to read it you should register!)
(This term was hidden for guests and not activated Users. To be able to read it you should register!)
(This term was hidden for guests and not activated Users. To be able to read it you should register!)
(This term was hidden for guests and not activated Users. To be able to read it you should register!)
SİVAS HALISI
Ülkemiz halıcılığında olduğu kadar dünya halı
sanayinde de seçkin bir yeri bulunan Sivas halıları Selçuklu devrinden
(13. yy) beri süregelen bir geleneğin ve özgün bir çalışmanın ürünüdür.
Sivas
halılarının en belirgin özellikleri kullanılan ipliği inceliği, iç
boyamalarının orijinalliği, dokumadaki ustalık, ilmek sayısı fazlalığı
ve üzerindeki motif, desen ve renk uyumunun ahengidir. Halılarda en az
12 çeşit olmak üzere 20- 25 e varan renk çeşidi kullanılmaktadır.
Lacivert ve kırmızı en çok kullanılan tonlarıdır.
Sivas
çevresinde Divriği, Gürün, Kangal, Şarkışla ve Zara da dokunan halılar
Türk (Gördes) düğümü sistemiyledir. Günümüzde Sivas halıları
denildiğinde tek düğüm sistemiyle yapılan, yuvarlak hatlı, madalyonlu
ve küçük çiçek desenli halılar akla gelmektedir.
(This term was hidden for guests and not activated Users. To be able to read it you should register!)
(This term was hidden for guests and not activated Users. To be able to read it you should register!)
GÜMÜŞÇÜLÜK
Gümüş işçiliği azimle ve sabırla yürütülen bir
meslek dalıdır. Bu sabrın sonunda ortaya çıkan bir vazo, bir levha,
sandık, kolye, yüzük, küpe oluncaya kadar uzun bir serüvenden geçer.
Usta tabaka halinde ve farklı mikronlardaki gümüş plakayı yüksek ateşte
tav a tabi tutar, gümüşün sertliğini alır. Plakanın tav kıvamında
olmazsa; işleme esnasında ya kırılır ya da parlaklığı istenilen
güzelliği vermez. Tavlama işi biten levha üzerinde işlem yapılacak
hale gelmiştir ve artık istenilen ölçülerde kesilebilir. Bundan sonraki
iş ustanın maharetine kalmıştır. Usta çekiç ve özel işleme kalemi ile
zihnindeki ve kalbindeki desenleri levhaya nakşeder. Bu uzun, yorucu ve
sabır isteyen bir iştir. Dış çerçevesi ve merkezi kalemle belirlenen
gümüş artık üzerine ince, zarif motif ve desenler işlenecek hale
gelmiştir. Merkezden köşelere doğru giden çekiç ve kalemin bu dansı bir
levha kolye vb. eşya olarak karşımıza çıkar. Her vurulan çekiç
darbesinden çıkan ses gönlün ritmini, üzerine nakşedilen desen ise
gönlün yansımasıdır levhaya.
(This term was hidden for guests and not activated Users. To be able to read it you should register!)
(This term was hidden for guests and not activated Users. To be able to read it you should register!)
(This term was hidden for guests and not activated Users. To be able to read it you should register!)
(This term was hidden for guests and not activated Users. To be able to read it you should register!)
SİVAS BIÇAĞI
Geçmişin gözde kılıçları, Kılıçlar Çarşısında
yapılırdı. Kılıcın yerini giderek daha güçlü silahlar alınca, kılıç
ustaları çakı-bıçak yapımına yöneldiler. Kentte bulunan bıçak
atölyelerinde genellikle kılıç tipi bıçaklar, bağ bıçakları, büyük
ekmek bıçakları, bir, iki, üç ağızlı ya da ustura tipi bıçaklar
üretilir. Kentin özellikle kara saplı bıçakları ünlüdür. Çakı ve
bıçakların ağızları �namlu� denilen çelikten, sapları ise boynuzundan
yapılır. Son günlerde saplar fiberden de yapılmaktadır.
Ocakta
kızdırılan çelik, örste dövülerek namlu biçimi verilir. İlk
düzenlemeden sonra oluğu (tırnak oyuğu) açılır. Yeniden düzenlenir, su
verip parlatılır. Böylece namlu sapa takılacak hale gelir. Sap için
çoğunlukla öküz, keçi ve koç boynuzu kullanılır. Boynuz istenilen
boyutta kesilir, ısıtılarak mengenede düzeltilir, kalıplanır. Sonra içi
testereyle oyulur. Bıçak ustalarının elde resim yapma dedikleri son
düzenlemeden geçirilir. Rendelendikten ve zımparalandıktan sonra
namluya takılacak duruma gelir. Namlu sapın uç bölümünde açılan oyuğa
yerleştirilir ve delinerek çivilenir. Çivi başları birer pul konduktan
sonra ezilir ve çarkta parlatılır.
(This term was hidden for guests and not activated Users. To be able to read it you should register!)
(This term was hidden for guests and not activated Users. To be able to read it you should register!)
(This term was hidden for guests and not activated Users. To be able to read it you should register!)
(This term was hidden for guests and not activated Users. To be able to read it you should register!)
SİVAS KİLİMİ
Kilim dokumacılığı daha çok köylerde gelişmiştir.
Yaygın olarak kilimler; yan kilim, kebir orta kilim, çul kilim, deve
tüylü kilim, nakışlı kilim, kırmızı beyaz kilim gibi isimlerle
anılırlar.
Sivas çevresinde Şarkışla kilimleri meşhurdur.
Desenler ve motifler dikdörtgen veya eşkenar dikdörtgen şeklindedir.
Sivas çevresi kilimlerinde bitkisel ve hayvansal motiflerin yanında
geometrik ve sembolik motifler de kullanılmaktadır. Al, yeşil, mavi,
kara ve turuncu en yaygın renklerdir.
Sivas kilimlerinin tümüyle
yünden dokunması, çözgünün sık olması ve çözgüde düğüm ya da
eklemlerden özenle kaçınılması değerini artıran özelliklerdir.
(This term was hidden for guests and not activated Users. To be able to read it you should register!)
(This term was hidden for guests and not activated Users. To be able to read it you should register!)
(This term was hidden for guests and not activated Users. To be able to read it you should register!)
(This term was hidden for guests and not activated Users. To be able to read it you should register!)
(This term was hidden for guests and not activated Users. To be able to read it you should register!)
(This term was hidden for guests and not activated Users. To be able to read it you should register!)
(This term was hidden for guests and not activated Users. To be able to read it you should register!)
(This term was hidden for guests and not activated Users. To be able to read it you should register!)
SİVAS ÇORABI
Geçmişte çok canlı olan çorap örücülüğü günümüzde
kaybolmaya yüz tutmuştur. Doğanşar, Zara, Hafik, İmranlı ilçelerimizde
bu el sanatı halen sürdürülmektedir. Kullanılan stilize bitki, hayvan
ve insan motifleri dokuyanın iç dünyanın yansıtacak biçimde dokuyanın
iç dünyasını yansıtacak biçimde işlenir. Genellikle beş şiş ile örülür
ve hemen her çorapta en az beş renk ip bulunur. Çorapların örülmesine
Burun kısmından başlanır ve Boğaz a doğru ilerler. En son olarak
Topuk kısmı örülür. Çorabın bitiminde boğamıza Bağcık denilen örme
bir bağ atılır.
Örülen bu çorapların boyu diz kapağına kadar
çıkmaktadır. Yandım Alamadım, Yarimi Eller Aldı, Kakül, Ergen Bıyığı,
Eli Mektuplu, Elif-B, Aşık Kirpiği, Gönül Kilidi, Katip Çimdiği ve
Civan Kaşı en yaygın motiflerdir.
(This term was hidden for guests and not activated Users. To be able to read it you should register!)
(This term was hidden for guests and not activated Users. To be able to read it you should register!)
SİVAS KEMİK TARAĞI
Sivas kemik tarağı koç, manda ve öküz boynuzundan
yapılır. Boynuzlar bir müddet bekletilip kurutulduktan sonra en ince
ayrıntısına kadar temizlenir ve ateş ocağına konur. Ustanın gözetimi
altında ateş ocağında ısıtılan boynuzun düzleştirilmesi yapılır.
Yapılacak tarağın şekline göre kaba olarak kesilir. Daha sonra
tesviyesi yapılan kemik yeniden ateş ocağında ısıtılarak ikinci kez
düzeltme işlemi yapılır. Düzeltilen kemiğe zımparada tam şekil
verilerek diş açmaya hazır duruma getirilir. Dişleri açılan malzeme
ince zımparadan geçirilip rendelenir. Dişlerin uçları eğelenerek
sivriltilir. Son işlem olarak parlatılan kemik tarak, artık kullanıma
hazırdır.
Kemik tarağın saçta kepeklenmeye ve elektriklenmeye
karşı olduğu tıbbi yönden kanıtlanmıştır. Boynuzlu tarak, oymalı tarak,
bayan tarağı, erkek tarağı, sakal tarağı, çanta tarağı kemik tarağın
çeşitlerindendir. Son zamanlarda kemik tarağın dışında boynuzdan; kemik
toka, zarf açacağı, yemek kaşığı, çay tabağı ve kolye ucu da
üretilmektedir.
(This term was hidden for guests and not activated Users. To be able to read it you should register!)
(This term was hidden for guests and not activated Users. To be able to read it you should register!)
SİVAS ÇARIĞI
Bir zaman Anadolu insanının giyeceği olan çarığın
hammaddesi manda derisidir. İşlenmiş manda derisinden kalıp
kullanılarak yapılan çarıkların rahat giyimi vardır.
Günümüzde artık
kullanılmayan çarıklar, Sivas�taki ustaları Ahmet EMLEK ve Kadir ÇINAR
tarafından hediyelik eşya olarak üretilmektedir. Sırımlı ve tokalı
olmak üzere iki cinsi yapılmaktadır.
(This term was hidden for guests and not activated Users. To be able to read it you should register!)
(This term was hidden for guests and not activated Users. To be able to read it you should register!)
(This term was hidden for guests and not activated Users. To be able to read it you should register!)